Dokumentacja

Jak zrobić foremkę w Cookie3D

Cały program sprowadza się do trzech rzeczy: wrzucasz obrazek, ustawiasz rozmiar, zapisujesz plik do druku. Reszta tej strony to szczegóły, do których zajrzysz, kiedy będą potrzebne — nie trzeba czytać od deski do deski.

01Jak to działa

Cookie3D bierze płaski obrazek z jakimś kształtem i buduje z niego foremkę: cienką, ostrą ściankę, która tnie ciasto po obrysie rysunku, oraz szerszą ramkę u dołu, za którą wygodnie się trzyma i która usztywnia całość. Na wyjściu dostajesz plik .stl — taki sam, jaki wrzuca się do każdego programu do cięcia modeli (slicera) przed drukiem.

W oknie masz trzy części. Po lewej widać wczytany obrazek z narysowanym na nim konturem, który program sam wykrył. Na środku jest podgląd 3D gotowej foremki, który możesz obracać. Po prawej, w pasku bocznym, siedzą wszystkie ustawienia — rozmiar, wygładzanie, wzór na cieście i tak dalej.

Najkrótsza droga: przeciągnij obrazek do okna, sprawdź podgląd po prawej i kliknij Zapisz STL…. Jeśli domyślny rozmiar ci pasuje, to naprawdę wszystko.

02Wczytywanie obrazka

Są trzy sposoby, żeby wrzucić rysunek do programu, i każdy kończy się tak samo:

  • Przeciągnij plik myszką prosto na lewą część okna.
  • Kliknij Otwórz obrazek… i wskaż plik na dysku.
  • Skopiuj grafikę gdziekolwiek (choćby ze strony w przeglądarce) i wklej ją przez Wklej ze schowka albo skrótem Ctrl+V.

To wklejanie ratuje sporo klikania. Znajdujesz wzór w internecie, kopiujesz obrazek i od razu wrzucasz do Cookie3D — bez zapisywania pliku gdzieś po drodze.

Jaki obrazek się nada

Najlepiej taki, na którym widać jeden wyraźny kształt. Może być zamalowany na czarno, może być samym konturem, może być kolorowy — program radzi sobie z każdym z tych przypadków (więcej w następnej sekcji). Obsługiwane formaty to PNG i JPG.

Tło powinno odcinać się od kształtu. Ciemny rysunek na jasnym tle to sytuacja wzorcowa. Jeśli masz odwrotnie — jasny kształt na ciemnym tle — zaznacz Odwróć kolory, a program potraktuje jaśniejsze miejsca jako kształt.

Jeden obrazek to jedna foremka. Jeśli na obrazku jest kilka osobnych rysunków, program weźmie je wszystkie i spróbuje połączyć wspólną ramką — ale najpierw cię o tym uprzedzi.

03Rodzaje grafik

Nie musisz nigdzie przełączać trybu — Cookie3D sam rozpoznaje, z jakim rysunkiem ma do czynienia, i dobiera sposób wykrywania obrysu. Warto jednak wiedzieć, co się dzieje pod spodem, bo to tłumaczy, dlaczego czasem wynik wygląda tak, a nie inaczej.

Kształty zamalowane

Klasyka: czarna (albo po prostu ciemna) sylwetka na jasnym tle. Program prowadzi obrys po krawędzi sylwetki. Tu zwykle nie trzeba nic ustawiać.

Rysunki konturowe i kolorowanki

Jeśli kształt jest narysowany samą linią — jak w kolorowance — Cookie3D to wychwytuje i prowadzi foremkę po zewnętrznej krawędzi najbardziej zewnętrznej linii. Wszystko, co jest w środku, domyślnie pomija (chyba że włączysz odciskany wzór — o tym dalej).

Bywa, że taka linia ma gdzieś mikroskopijną przerwę i teoretycznie obrys nie jest zamknięty. Program sam próbuje takie dziury połknąć, więc zwykle nawet nie zauważysz problemu. Jak coś zrobi, zostawi o tym krótką informację pod obrazkiem.

Kolorowe ilustracje

Z kolorowymi obrazkami bywa najtrudniej, bo tło też ma kolor. Cookie3D patrzy wtedy na brzegi obrazka, żeby zorientować się, jak wygląda tło, i odcina od niego właściwy rysunek. Obrys idzie po zewnętrznej krawędzi — razem z białą obwódką, jeśli ilustracja ma taką „naklejkową" ramkę.

Drobne podpisy, logo czy pojedyncze literki obok głównego rysunku program pominie i o tym napisze — chodzi o to, żeby foremka była z tego, co naprawdę chcesz upiec, a nie z przypadkowego znaczka w rogu.

Odwracanie kolorów i próg obrysu

Odwróć kolory przydaje się, gdy kształt jest jaśniejszy od tła. Próg obrysu to suwak, którym decydujesz, jak ciemny musi być piksel, żeby program uznał go za część kształtu. Domyślne 50% sprawdza się niemal zawsze. Zabaw się nim tylko wtedy, gdy obrys wchodzi za głęboko albo przeciwnie — zostawia za dużo. Klasyczny przykład to piernikowy ludzik z białym lukrem na jasnym tle: przy 50% obrys wcina się w lukier, a po zejściu w okolice 30% robi się czysto.

04Rozmiar foremki

Pola Szerokość [mm] i Wysokość [mm] w pasku bocznym odnoszą się do samego ciastka, czyli do obrysu kształtu — a nie do całej foremki razem z ramką. Dzięki temu nie musisz w głowie odejmować ramki: wpisujesz, jak duże ma być ciastko, i tyle.

Wymiar z obrazka

Jeśli nie wpiszesz nic, foremka wyjdzie w rozmiarze zapisanym w pliku. Każdy obrazek ma w metadanych tak zwane DPI, czyli informację, ile pikseli przypada na cal — a z tego program wylicza wymiar w milimetrach. Zwykle to rozsądna wartość i można na niej poprzestać.

Czasem jednak obrazek nie ma zapisanego DPI albo ma wpisaną wartość od czapy. Program wtedy przyjmuje typowe 96 DPI i pokazuje wyliczony rozmiar, żebyś mógł zerknąć, czy ma on sens. Jeśli nie — po prostu wpisz wymiar ręcznie.

Wpisywanie własnego wymiaru

Podajesz jedną wartość — szerokość albo wysokość — a druga wylicza się sama, z zachowaniem proporcji. Nie da się (i nie trzeba) wpisywać obu naraz; ta, której nie ustawiasz, podąża za tą, którą ustawiłeś. Skalowanie dzieje się na samym konturze, więc foremka nie traci na jakości, nawet gdy mocno powiększysz mały rysunek.

Niezależnie od tego, jak duże zrobisz ciastko, ścianka tnąca i ramka zostają tej samej grubości. Foremka na mały i na duży wzór tnie więc tak samo pewnie.

05Wygładzanie krawędzi

Obrazki rzadko są idealne. Kiedy brzeg kształtu jest lekko postrzępiony — bo rysunek był mały, skompresowany albo po prostu odręczny — Cookie3D to zauważy i podpowie pod obrazkiem, że krawędzie można wygładzić. Pod spodem pojawi się wtedy przycisk Wygładź krawędzie.

Najważniejsze: wygładzanie rusza tylko postrzępienie, a nie sam kształt. Ostre narożniki zostają ostre — program je rozpoznaje i omija. Dodatkowo pilnuje, żeby żaden punkt obrysu nie odjechał od pierwotnego miejsca dalej niż o ułamek milimetra, więc sylwetka pozostaje tą samą sylwetką.

Siłę wygładzania ustawiasz w czterech krokach — od delikatnego do bardzo mocnego. Zacznij od słabszego; mocniejsze przyda się przy naprawdę kudłatych brzegach. Po wygładzeniu program pokaże, o ile najwięcej przesunął krawędź, a na podglądzie zobaczysz różnicę. Gdyby efekt ci się nie spodobał, jest Cofnij.

Program nigdy nie wygładza sam z siebie — robi to dopiero, gdy klikniesz. Dopóki nie klikniesz, pracujesz na oryginalnym obrysie.

06Odciskany wzór w cieście

To moja ulubiona funkcja. Z rysunku konturowego Cookie3D potrafi zrobić foremkę, która nie tylko wycina kształt, ale przy okazji odciska w cieście cały rysunek ze środka — wszystkie te okienka, koła, kreski, które normalnie by pominęła. Jeden docisk i ciastko ma gotowy motyw, bez malowania lukrem.

Włączasz to przełącznikiem Odciśnij linie ze środka rysunku. Pojawia się on tylko przy rysunkach konturowych, bo tylko tam ma sens. Linie wzoru łączą się automatycznie ze ścianką, więc nic nie lata luzem i cały wzór trzyma się foremki.

Lustrzane odbicie

Foremkę z wzorem dociska się do ciasta „na odwrót", więc żeby rysunek wyszedł na gotowym ciastku właściwą stroną, program domyślnie buduje ją w lustrzanym odbiciu. Odpowiada za to Lustrzane odbicie. W większości przypadków zostaw to włączone — podgląd ciastka pokazuje, jak wzór wyjdzie na wierzchu.

Krawędź cięcia i odstęp

Czasem nie chcesz, żeby foremka cięła dokładnie po linii rysunku — wolisz trochę luzu dookoła, żeby wzór ładnie się mieścił na ciastku z zapasem. Od tego jest Dodaj krawędź cięcia i pole Odstęp [mm]. Foremka wytnie wtedy kształt większy od rysunku o tyle milimetrów, ile podasz, a cały rysunek odciśnie w środku. Gdy włączysz krawędź cięcia, wpisywany wymiar odnosi się właśnie do tej zewnętrznej krawędzi.

Grubość ciasta i głębokość odcisku

Dwa suwaki w tej sekcji — Grubość ciasta [mm] i Głębokość odcisku [mm] — decydują, jak głęboko wzór wejdzie w ciasto. Domyślnie ciasto ma 5 mm, a odcisk 1 mm. Z tego program sam wylicza, jak wysoko mają sięgać żeberka wzoru, żeby po dociśnięciu foremki do rozwałkowanego ciasta odcisk miał właśnie tę głębokość. Jeśli ustawisz bardzo głęboki odcisk, program ostrzeże — za głęboki potrafi przeciąć ciastko na wylot.

Podgląd ciastka w dolnej części okna pokazuje nie samą foremkę, a efekt — jak wzór odbije się na upieczonym cieście. To najszybszy sposób, żeby sprawdzić, czy motyw jest czytelny, zanim cokolwiek wydrukujesz.

07Podgląd 3D

Prawa część okna to podgląd foremki na żywo. Każda zmiana ustawień od razu się w nim przelicza, więc widzisz efekt, zanim zapiszesz plik.

  • Obracanie — przytrzymaj lewy przycisk myszy i ruszaj. Model obraca się swobodnie we wszystkich kierunkach, więc obejrzysz go z każdej strony.
  • Przybliżanie — kółkiem myszy.
  • Przesuwanie — prawym przyciskiem myszy.

Pod podglądem są jeszcze przyciski na szybkie ustawienie widoku: Obróć X 90°, Obróć Y 90°, Obróć Z 90°, a także gotowe ujęcia Z góry, Z boku i Izometryczny. Jak się zgubisz w obracaniu, Reset widoku wraca do punktu wyjścia.

Miarka

Przycisk Miarka dokłada do podglądu podziałki z wymiarami. To wygodny sposób, żeby na oko potwierdzić, czy foremka ma mniej więcej taki rozmiar, jaki chcesz — zanim pójdzie na drukarkę.

08Zapis pliku STL

Gdy podgląd wygląda jak trzeba, klikasz Zapisz STL…. Program proponuje nazwę pliku na podstawie nazwy obrazka i zapisuje go tam, gdzie leżał obrazek, więc łatwo potem trafić.

Plik jest w milimetrach i leży „na płasko" — ramką na stole, ścianką do góry — czyli dokładnie tak, jak powinien stać na stole drukarki. W slicerze zwykle nie trzeba już nic obracać.

STL nie trzyma informacji o kolorze ani materiale — to czysta bryła. Wszystkie ustawienia druku (materiał, wypełnienie, podpory) wybierzesz dopiero w slicerze.

09Drukowanie foremki

Cookie3D kończy pracę na pliku STL — dalej działasz już w swoim slicerze i na swojej drukarce. Kilka ustawień, które u mnie sprawdzają się do foremek:

  • Materiał. Najczęściej PLA albo PETG. PETG jest wytrzymalszy i lepiej znosi mycie w ciepłej wodzie, ale drukuje się odrobinę trudniej.
  • Wysokość warstwy. 0,2 mm to dobry kompromis. Niżej = gładsza ścianka, ale dłuższy druk.
  • Bez podpór. Foremka stoi płasko na ramce, więc podpory nie są potrzebne.
  • Ścianka. Cienka krawędź tnąca drukuje się sama z siebie jako kilka obwodów — nie trzeba kombinować z ustawieniami.

Kontakt z żywnością. Wydruki 3D mają między warstwami drobne szczeliny, w których lubią zostawać resztki. Foremka dotyka surowego ciasta tylko przez chwilę, więc w praktyce to niekłopotliwe, ale myj ją ręcznie w chłodnej wodzie (zmywarka i wrzątek rozpuszczą PLA), nie trzymaj w niej ciasta godzinami i wymieniaj, gdy się porysuje.

10Domyślne wymiary

Tak wygląda foremka, zanim cokolwiek zmienisz. Wartości dobrałem tak, żeby dobrze cięła i nie pękała; w razie potrzeby zmienisz je w ustawieniach zaawansowanych.

ElementWartośćCo to znaczy
Grubość ścianki tnącej1 mmCienka krawędź, która tnie ciasto
Wysokość ścianki15 mmOd stołu do górnej krawędzi
Grubość ramki3 mmWysokość usztywnienia u dołu
Szerokość ramki8 mmJak szeroko ramka wystaje poza obrys
Grubość ciasta (wzór)5 mmZakładana grubość rozwałkowanego ciasta
Głębokość odcisku1 mmJak głęboko wzór wchodzi w ciasto
Odstęp krawędzi cięcia3 mmLuz wokół rysunku, gdy włączysz krawędź cięcia

Ważny szczegół: ścianka tnąca leży po zewnętrznej stronie obrysu, więc ciastko wychodzi dokładnie w wymiarze, który widzisz jako obrys. Nie musisz nic dodawać ani odejmować.

11Gdy coś nie wychodzi

„Nie znalazłem kształtu na obrazku"

Najczęściej to kwestia tła. Program szuka ciemnego kształtu na jasnym tle — jeśli masz odwrotnie, zaznacz Odwróć kolory. Jeśli obrazek jest kolorowy i mało kontrastowy, spróbuj innego, wyraźniejszego wzoru.

Obrys wchodzi za głęboko albo zostawia za dużo

Pobaw się suwakiem Próg obrysu. Niższa wartość = program łapie tylko ciemniejsze miejsca, wyższa = łapie też jaśniejsze. To ratuje rysunki z delikatnym lukrem albo bladymi fragmentami.

Krawędzie są poszarpane

Użyj Wygładź krawędzie i, jeśli trzeba, podbij siłę. Kształt zostaje — znika tylko postrzępienie.

Program mówi, że wykrył kilka kształtów

Na obrazku jest więcej niż jedna osobna plama. Jeśli to zamierzone (np. napis z kilku liter), program połączy je wspólną ramką. Jeśli nie — zostały jakieś plamki albo drugi rysunek, które warto usunąć z obrazka i wczytać go ponownie.

Foremka wychodzi w dziwnym rozmiarze

To znak, że obrazek nie miał sensownego DPI i program zgadł. Po prostu wpisz szerokość albo wysokość ręcznie — reszta policzy się sama.

Czegoś tu brakuje albo coś działa inaczej, niż opisałem? Daj znać — dopiszę.